تبلیغات
كتابیست - زندگینامه رازق فانی شاعر زیبا سخن

كتابیست

چهارشنبه 17 اسفند 1390

زندگینامه رازق فانی شاعر زیبا سخن

نویسنده: محمود موحدان   طبقه بندی: ادبیات افغانستان، 

رازق فانی در سال ۱۳۲۲ خورشیدی در شهر کابل به دنیا آمد. تحصیلات عالی اش را در سال ۱۳۵۶ با بدست آوردن درجه ماستری در رشته اقتصاد سیاسی از بلغاریا به اتمام رسانید.
فانی سرودن شعر را از سال ۱۳۴۰ آغاز کرد و در عرصه نشرات و کارکرد های فرهنگی دست به فعالیت های ارزشمندی زد.
فانی در سال ۱۳۶۷ همراه با خانواده اش راه مهاجرت در پیش گرفت.
این شاعر زیبا سخن و نویسنده توانای کشور ما، در دوم ثور سال 1386 از اثر بیماری که عاید حالش گردید، در شهر سندیه کالیفورنیا چشم از جهان بست، روحش شاد باد.
آثار ارزشمند او از این قرار است:
۱- ارمغان جوانی ( مجموعه شعر ) کابل افغانستان۱۳۴۴
۲- بارانه ( داستان نیمه بلند ) کابل افغانستان ۱۳۶۲
۳- پیامبر باران ( مجموعه شعر ) کابل افغانستان ۱۳۶۵
۴- آمر بی صلاحیت ( گزینه طنز ها ) کابل افغانستان ۱۳۶۶
۵- ابر و آفتاب ( مجموعه شعر ) کالیفرنیا ۱۳۷۳
۶- شکست شب ( مجموعه شعر ) کالیفرنیا

زیبا غزلی از فانی
همه جا دکان رنگ است همه رنگ می فروشد
دل من به شیشه سوزد همه سنگ می فروشد
به کرشمه نگاهش دل ساده لوح ما را
چه به ناز می رباید چه قشنگ می فروشد
شرری بگیر و آتش به جهان بزن تو ای آه
ز شراره یی که هر شب دل تنگ می فروشد
به دکان بخت مردم که نشسته است یارب
گل خنده می ستاند، غم جنگ می فروشد
دل کس به کس نسوزد به محیط ما به حدی
که غزال چوچه اش را به پلنگ می فروشد
مدتیست کس ندیده گهری به قلزم ما
که صدف هر آنچه دارد به نهنگ می فروشد
ز تنور طبع فانی تو مجو سرود آرام
مطلب گل از دکانی که تفنگ می فروشد

 نگاهی به شعر فانی
 فانی در همۀ قالب ها طبع آزموده است اما بیشترینه شیفتگی هایش به غزل و مثنوی است . او از غزل عاشقانه آغازیده است و به مثنوی عرفانی رسیده است  ودر شعر او سه گونه گرایش را به روشنی میتوان گواه بود:
1      گرایشهای غنایی.
2   گرایش های اجتماعی.
 3 گرایش های عرفانی.
 در جوانی  و در حضر، نجواگر ترانه های  عاشقانه است  و نغمه خوان
سرودهای غنایی ؛ اگر ازتجربه های نخستین وی عبور کنیم  به عاشقانه های زیبا و سخته  وی میرسیم که هم عامه پسند اند و هم مقبول طبع خواص.او قالب غزل را برای عاشقانه هایش بر میگزیندکه پسندیده ترین ظرف برای چنین مظروفی اند. در عزل سنتی ما  وصف معشوق، بازتاب حالات معشوق ، وصف طبیعت،  وصف مجالس باده گساری ویاحسب حال شاعر  از عمده ترین مضامین اند ولی این ویژگی  ها به گونۀ سنتی آن در شعر فانی جلوه ندارد. در شعر وی بیشتر با معشوقی کلی رویاروییم که سر انجام این معشوق، سیمای عرفانی اختیار میکند. حسب حال نیز در شعرش اندک است و شاید شفاف ترین آنها رباعیی باشد که شاعر  صادقانه دست به اعتراف می زند و شجاعانه افشاگری میکند:
ما مست و خرابیم ولی پاکدلیم        
 هررشته که پاکیزه نباشد گسلیم
خوردیم فریب حرف ابلیسی چند       
از سادگی خویش کنون منفعلیم
گاهی صدا و نحوۀ بیان  عاشقانه هایش خواننده را به یاد مولانا و بازگشت نخستین شمس می اندازد:
مرغ سخنسرای من باز به لانه میرسد
یار گریز پای من بر در خانه می رسد
یا  :
 ای دیده تماشا کن آن گمشده یار آمد
 پامال خزان بودیم آن گمشده یار آمد
 ای ظلمت شب گم شو خورشید نمایان شد
سرما وزمستان گو بگریز بهآرآمد
فانی و مسایل پیرامونی:  جامعه گرایی درشعر  گذشتۀ ما اندک است و ما در گذشته   شعر اخلاقی و حکمی داشتیم  تا شعر اجتماعی. این گونه شعر محصول دوران جدید  پس از مشروطه و پیدایی احزاب و حوادث خونین سالهای پسین  است که شاعر را به سوی جامعه می  راند وآشوب و اشغال و جنگ ،این روند را شدت می بخشد . در شعر فانی این مسایل: به گونۀ   تاختن بر ناهنجا ری های اجتماعی، ستم ستیزی، هومانیسم و انسان دوستی،آزادیخواهی، میهن پرستی، ریا ستیزی، شکوه از غربت  و حسرت به گذشته جلوه میکند.او بر ناروایی هایهای اجتماعی میشورد. همه جا را دکان رنگ میپندارد وچه کسی است که غزل دل انگیزاو راباری با این مطلع  نخوانده باشد و بارها نشنیده باشد:
 همه جا دکان رنگ است همه رنگ میفروشد
 دل من به شیشه سوزد همه سنگ میفروشد
فانی بیشتر در مثنوی های خویش بر ناهنجاری های اجتماعی می شورد ودر تمثیل های زیبا،ناروایی ها  ونا بسامانی اجتماعی را آماج زبان طنز آمیزش می سازد. طنز وی در این مثنوی ها تلخ و زننده است با زبان شور انگیز.شاعر در یک مثنوی حکایت میکند که بر زمین افتاده است و چون در می یابد که دستی بازوی او را گرفته است تا از زمین بلندش کند شادمان میشود ولی به زودی درمی یابد که مدد گار وی با دستی دیگر درجستجوی  جیب اوست:
 دست من بگرفت  وبا دست دگر       
کیسه ام می جست تا یابد مگر
من به فکر این که او مردخداست       
 او درین سودا که جیبم در کجاست
در مثنوی« طبیب و گورستان»  داستان طبیبی را می خوانیم که چون به گورستانی می رسیدهر دو دست بر روی می گرفت تا گور ها را نبیند ؛ چون علت ترس اورا از گورستان می پرسیدند می گفت  که من از بیم دست بر روی نمی گیرم بل از شرم دست بر روی میگیرم زیراکه مردگان این گورستان دوای مرا خورده اند که مرده اند:
گفت هرجا مرده یی خوابیده است  
 داروی دست مرا نوشیده است
چهره را از شرم پوشم نه زبیم     
 تا نگویندم که لعنت بر حکیم
دا ستان «ریش و تشویش» حکایت مردی است که عادت دارد که تارهای ریشش را بکندو شاه که از این عادت وی خوشش نمی آید دستور میدهد تا او را دسبند زنند تا دیگر نتواند تار های ریشش را برکند:
ریش ازو بود اختیارش از امیر    
کس مبادا این چنین یارب اسیر
ای خدا مارا عجایب ماجراست    
 اختیار ریش ما در دستهاست
هر امیری دست در تاری زده       
در دل ما هریکی خاری زده
« پیامبران کاذب» داستان مهاجرین سرزمین اوست با تمثیل پسندیده یی از مردی که ادعا می کردبر او از پروردگار وحی می اید و آنگاه او را نزد مامون می کشانند و خلیفه  او را در ناز و نعمت میگذارد و چون بار دیگر از اوو از ماجرای وحی می پرسند میگوید که به من وحی آمده است که همیشه همینجا بنانم و سرانجام بدین نتیجه می رسد که قصر مامون در واقع همین غربتسرای غرب است که نانش آلوده با زهراست:
قصر هارون است این غربت سرا      
بی نوا را می رســـــد اینجا نوا
لیک در نان ونوایش آتشســـــت         
 سینه را سوزد،هوایش آتشـست
زهر دارد آب غربت هرکه خورد      
 تشنه آمد تشنه ماند و تشنه مرد
زیباترین  مثنوی فانی، « بوزینه و داروین» است که طنزی است سخت گزنده   و اثرناک. بخش نخست داستان اعتراض « آدم » است به داروین که از چه روی فرزندان او را ازتبار بوزینگان دانسته است و بخش دیگر  مثنوی ،شرح خشم بوزینه است بر داروین که چرا آدمیزادگان خونخوار را از نسل بوزینه ها به شمار آورده است و فانی اززبان داروین این زیست شناس نامبردار، می نویسد که بوزینه یی گور او را می شگافد و با خشم و غضب به نا سزاگویی او می پردازد. در این مثنوی که او از صنعت تشخیص بهره میگیردواقعیت های بیرونی و تاریخی را از زبان بوزینه یی با زتاب می دهد و فرایند گسترش بخشیدن به درونمایه را با تک گفتاری به اوج میکشاند.  چند بیت  از این مثنوی را می خوانیم:
داد دشنامی به نام آدمی          
گفت ای فرزند خام آدمی
فتنه گســــــــــتر آدمیزاده کجا     
 بی ضرر بوزینۀ ســـاده کجا
قوم ما گر دانش آموزی نکرد     
هیچ بوزینه کتب ســوزی نکرد
تیر باران، هم نژاد خود نکرد      
 شهر ویران ازفســاد خود نکرد
بر کسی بوزینه هرگز بم نریخت   
آتشی بر خویش وبر عالم نریخت

سر انجام  از زبان داروین پایان داستان چنین نقل میشود:
بس که آن بوزینه برمن طعنه زد     
از خجالت آب گشـــــــتم در لحد
بس که زد سنگ ملامت بر سرم      
فکر کردم شد قیامت بر ســــــرم
چون زمن هرگز جوابی بر نخاست    
 از سکوتم قهر بوزینه نکاســـت
در کنار قبر من شاشید و رفت         
 مشت خاکی بر سرم پاشید و رفت

  فانی و گرایش های عرفانی:
فانی در سالهای پسین هم در عزل و هم در مثنوی شیفتگی خاصی به عرفان اسلامی نشا ن میدهد و رویکردی مهر ورزانه به خداوندگار بلخ دارد. در بخشی از شعری که برای سیمین بهبهانی نوشته  است ؛ می خوانیم:
شهروند عرفانیم عشق سرزمین ماست
 در قلمرو مانیست کابلی وتهرانی
همزبان خیامیم همنژاد مولانا
چون چراغ می سوزیم درمسیر انسانی
موج گرایش به مولانا و شعر وی ته تنها درمیان همزبانان وی قوت گرفته است که غریبان نیز با دلگرمی شگفتی  انگیزی این راه رامی کوبند. از ننیکلسون و آربری تا کولمن بارکس و دیگران، این مهر ورزی را در آثار و اندیشۀ فرنگیان شاهدیم  شاید  از این میان یرخی از گرایشها صبغۀ تجاری داشته باشد و گروهی در پی آن باشند که خداوند گار بلخ رادستمایۀ اغراض مادی خویش سازند  ولی رویکرد به مولانا و عرفان از آن روستکه بیداد،بی عدالتی،غربت، حسرت به گذشته ،حس تنهایی ودغدغه های گوناگون روانی انسان معاصراو را بدین راه میکشد  تا برای انبوه پرسشهای فلسفی خود از مولانای  بلخی پاسخ طلبد.
 ازشعر « خانۀ پندار»تا شعر«ابر وآفتاب »نقش پای مولانا را مینگریم.  شعر« اشک و دل »باز هم در همان ماجراست درهمان وزن مثنوی معنوی. در شعر« شکوه» از مولوی می طلبد که اورا گرمی بخشد اما اوج مهر وی به مولانا در شعر«  پرتو خورشید بردیوار»ا فزون تر ازهمه سروده ها پیداست.  سطری چند از این شعر که در تربت خداوندگار بلخ در قونیه سروده است:
مژده ای دل سوی جانان می رویم      
سوی آن سرخیل خوبان می رویم
آن سرو سرخیل عاشق پیشگان        
 آن چراغ محفل روحانیان
بزم او تصویر باغ معرفت          
 نظم او نور چراغ معرفت
از دیگر عارفان نیز چنین یاد میکند:
شمس پوشیده یکی پشمین کلاه       
 می درخشد اندران بالا چو ماه
با ضیا الحق حسام الدین نگر           
ایستاده عارفی نزدیک در
آن طرفتر حضرت ویس قرن          
صوفیانه خرقه یی کرده به تن
در کنارش بوسعید استاده است       
 با یزید اندر سر سجاده است
خواجۀ انصار مصروف دعاست     
قامتش خم در حضور کبریاست
از نشابور آمده عطار نیز              
از گل وحدت وجودش مشک بیز
با حکیم غزنه اندر گفتگوست     
 قصه های دوست می گوید به دوست
اودلبستگی به عرفان عشق را تا آ ن پایه می رساندکه از حلول و اتحاد سخن می راند:
پس برو از نقشها بیگانه شو      
بعد از ان با آن پری همخانه شو
روح ما از نقش او چون مشتق است    
هر دلی آیینۀ نور حق اسا

شکل و ساختار شعر فانی:
شعر تنها مضمون و محتوی نیست ، شکل و ساختار و چگونگی بیان  هم هست وهر درونمایۀ منظونمی نمیتواند شعرباشدواوزان عروضی و قافیه و ردیف  نمیتوانند سخن موزون را در سطح شعر ارتقا دهند.شعر هنجاری گریزی از زبان است ؛ دخالت  در زبان متعارف  است. شعر حادثه یی است در زبان ؛کشف صور خیال است  و از این گونه بسیارورنه  کلام موزونی که شعریت ندارد تنها می تواند  نظم باشد نه شعر . فانی در نقد شعرش می گوید:
ماقالب و قانون زبان را نشناسیم    
 هر ناله که جانسوز برآید سخن ماست
یا»
زتنور طبع فانی  تومجو سرود آرام
مطلب گل از دکانی که تفنگ میفروشد
با آن که فانی بدین باور است که قانون زبان را نمی شناسد ولی شعرش مشکل دستوری و عروضی ندارد و ناله هایش نیز جانسوز است وجوهر شعری  در غالب آنها نهفته است. شعر او ساده است و روان. این سادگی را هم در غزلهایش میتوان دید ؛ هم در مثنوی هایش  و هم در تجربه هایی که در قالب های نیمایی دارد .  سادگی شعر فانی هرگز به معنای بیان حرفی، ضعف تألیف یا عاری بودن ازصور خیال نیست. هرچند این سادگی  گاهی   کلامش را در حد گفتار های روزانه قرار می دهد:
به غم عشق مبتلا نشوید    
دوستان من شدم شما نشوید
یا:
زهستی به جز رنج پیهم ندیدم    
 دمی دیدۀ خویش بی نم ندیدم
غزلهایش زیبا اند و شور انگیز با آن که یکدست نیستند چرا که گفته اند:
شعر اگر اعجاز باشد بی بلند و پست نیست   در کف عیسی همه انگشت ها یکدست نیست غزل او نه بسیار مستعار است و پیچیده و نه عاری از صور خیال ، وداوری واصف باختری در مقدمۀ « دشت آیینه و تصویر» بجاست  که غزل فانی  حد فاصلی  میان غزل سنتی و «غرل نو» یا « غزل تصویری » است.
او نه چون سنت گرایان،با  ابزار بیانی پیشینیان هستی شعرش را می سازد و واژگان دستفرسود دیگران نشخوار می کند و نه هم متولی چشم بستۀ ضریح غزل نو شده است؛  غزلی که بادریغ در دست بعض کسان به ابتذال گراییده است .او اگر گاهی واژگانی چون پیر مغان ، شیخ شهر، ساقی ، آفتاب حسن و مانند آنهارا با همان معنای قاموسی شان در شعرش رخصت ورود می دهد ولی در جای جای  شعرش، از واژگان تازه و ترکیبات بدیع نیز بهره می گیرد:نگاه کنید به ترکیبات  ـ  بال خورشید،درخت خاطر، منبر ابرها، نگین سبز ایمان، بلوط سوختۀ دره های دوزخ، چهرۀ خستۀ دریا، پیامبر باران،شکست شب،چمن سبز غزل ،دشت آیینه،فرعون باد ، باد رهزن و باران دزد: …
ای درختان پناه تان به خدا   
باد رهزن شد ه ست و باران دزد
تشخیص از شمار ابزار بیانی اوست که جای جای شعرش نمودار می شود؛ در شعر نیمایی «:سکۀ داغ» که سهراب سپهری را تداعی می کند؛ پامیر پدر او ست و  اجزای دیگر طبیعت وابستگان دیگر او:
پدرم پامیر است
مادرم جلگۀ سرسبز جنوب
پدرم چشمۀ پاکیزۀآ ب
دو برادر دارم
کاج خودروی زمن کوچکتر
وان سیپدار کهنسال زمن پیر تر است
لاله ها نیز همه خویش منند
همه همکیش منند
همه از کشور خورشید مسافر شده ایم
فانی هرچند به نظیره گویی چند تن از سخنوران متقدم و متأخر بر میخیزد و ازشعر سنایی ، مولانا، حافظ و بیدل تا شاعران دورۀ بازگشت چون یغما، مشتاق اصفهانی، عاشق اصفهانی و از معاصران، مانند نادرپور، سیمین بهبهانی ،نوید و سید بلخی  استقبال میکند اما همواره می کوشدتا مشخصات زبانی خود را  از دست ندهد و فانی باقی بماند؛از همینرو اگراز شاعرانی هم تقلید می کند که هماهنگی میا ن ابیات غزلهای  شان وجودندارد  ولی او خود این وحدت را در محور عمودی غزل که یکی  از ویژگیهای غزل نو است رعایت میکند تا وانماید که در پی زبان و بیان خویشتن است  نه  در اندیشۀدنبال روی  ازسبک  و شیوۀ بیان دیگران.
غزل زیر نمونه یی از همین گونه است که با آن  دامن کلامم را بر می چینم و آرزو می کنم تا همیشه توفیق رفیق راه آفرینش های او باشد.
این من که خفته در من من نیستم توهستی
در جان نموده مسکن من نیستم تو هستی
لب بر لبم نهادی گفتی بنال چون نی
پس در فغان و شیون من نیستم توهستی
قلب تو چون بگرید آید زچشم من خون
این خون دل به دامن من نیستم توهستی
گر خرمنم بسوزی با خویش کینه توزی
پنهان درون خرمن من نیستم توهستی
صد ره به نام دشمن بستی کمربه خونم
این دوست بتو دشمن من نیستم تو هستی
شمع حیات ما را در راه باد مگذار
کاین شمع نیمه روشن من نیستم توهستی


http://www.afgjawanan.ca/2012/01/06/

نظرات() 
http://canadianopharmacy.com/
چهارشنبه 9 مرداد 1398 01:51 ق.ظ

Beneficial information. Thanks!
cialis from canada online canadian discount pharmacies safe canadian online pharmacies top rated canadian pharmacies online canadian prescriptions online global pharmacy canada online canadian pharmacies northwest pharmacies canada vagra cialis from canada
tadalafil tablets
دوشنبه 3 تیر 1398 09:16 ق.ظ

Reliable material. Cheers.
we recommend cialis best buy generic cialis soft gels 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis daily reviews click here take cialis usa cialis online i recommend cialis generico enter site very cheap cialis cialis usa cost cialis 5 mg para diabeticos
http://mapoless.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 05:17 ب.ظ

Beneficial data. Thanks a lot!
cialis name brand cheap cialis online holland compare prices cialis uk walgreens price for cialis cialis lowest price buying brand cialis online cialis pills price each cialis bula only now cialis 20 mg dose size of cialis
http://mesticen.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 02:46 ق.ظ

Kudos, A good amount of facts.

buy cialis online nz generic for cialis cialis farmacias guadalajara enter site very cheap cialis cialis generico lilly buy cialis online cialis coupons printable rx cialis para comprar generic cialis 20mg uk when can i take another cialis
http://metyribb.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 09:41 ق.ظ

Wow lots of awesome info.
cialis rezeptfrei sterreich pastillas cialis y alcoho prices on cialis 10 mg buy cialis online legal cialis 20mg cialis tadalafil online dose size of cialis tadalafil 20mg cialis for daily use cialis 100mg suppliers
http://orresli.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 05:32 ب.ظ

You definitely made the point!
cialis 100 mg 30 tablet prix cialis once a da legalidad de comprar cialis cialis 05 i recommend cialis generico 5 mg cialis pharmacie en ligne order generic cialis online cialis professional yohimbe american pharmacy cialis cialis en 24 hora
http://tremukpric.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 01:58 ق.ظ

Thanks a lot, Numerous posts.

cialis generico online cialis tadalafil online we recommend cialis info we choice cialis uk cialis generico cialis 5 effetti collaterali tadalafil generic warnings for cialis comprar cialis 10 espa241a cialis manufacturer coupon
http://abezid.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 05:58 ق.ظ

Nicely voiced without a doubt! !
cialis super acti cialis generico online cialis 50 mg soft tab cilas cialis et insomni cialis great britain enter site 20 mg cialis cost enter site natural cialis cialis prices callus
Generic cialis
سه شنبه 28 خرداد 1398 10:29 ب.ظ

You have made the point.
precios cialis peru look here cialis cheap canada generic cialis at walmart click now buy cialis brand click here to buy cialis cialis preise schweiz prix cialis once a da click here cialis daily uk cialis online napol cialis 20mg prix en pharmacie
http://mindrentmar.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 07:42 ب.ظ

Superb facts. Cheers.
we recommend cialis best buy cialis generico in farmacia cialis uk next day where to buy cialis in ontario generic cialis soft gels cialis 20mg cialis generisches kanada click here to buy cialis cialis without a doctor's prescription cialis 5 mg schweiz
brand cialis us pharmacy
یکشنبه 26 خرداد 1398 05:07 ق.ظ

Thank you, Loads of info.

calis where cheapest cialis cialis cost cialis patentablauf in deutschland generic cialis levitra buy cialis online cheapest cialis preise schweiz cialis sale online generic cialis at walmart cialis 5 mg funziona
Buy cialis online
شنبه 25 خرداد 1398 03:20 ب.ظ

You actually said that very well.
click now cialis from canada costo in farmacia cialis cialis pills in singapore cialis professional yohimbe cialis daily reviews side effects of cialis buy name brand cialis on line cialis australia org 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis sale online
Sexy Ass Cams
شنبه 25 خرداد 1398 03:43 ق.ظ
Great post. I was checking constantly this blog and I'm impressed!
Extremely helpful information specially the last part
:) I care for such info much. I was seeking this particular info for a long time.

Thank you and best of luck.
cialis qualitat
شنبه 25 خرداد 1398 01:06 ق.ظ

Fantastic stuff. Thanks a lot!
cost of cialis cvs we like it safe cheap cialis 200 cialis coupon cialis online cialis therapie tadalafil 5mg import cialis cialis bula acheter cialis kamagra buy online cialis 5mg
http://onabef.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 10:49 ق.ظ

Beneficial forum posts. Cheers!
deutschland cialis online does cialis cause gout canadian cialis buy cialis online legal generic cialis with dapoxetine acheter du cialis a geneve buy brand cialis cheap cialis generic tadalafil buy cialis pills boards cialis cost
Cialis canada
پنجشنبه 23 خرداد 1398 07:18 ق.ظ

Beneficial postings. Kudos!
cialis efficacit cialis name brand cheap cialis alternative import cialis cialis kaufen bankberweisung cialis pills comprar cialis navarr how to buy cialis online usa cialis online how to buy cialis online usa
http://liobroomun.strikingly.com/
چهارشنبه 22 خرداد 1398 05:11 ب.ظ

Superb tips. Cheers!
weblink price cialis cialis cuantos mg hay order cialis from india cialis generic availability order cialis from india generic cialis review uk we choice cialis uk generic cialis review uk we recommend cheapest cialis where do you buy cialis
جایینو
سه شنبه 21 خرداد 1398 01:45 ب.ظ
از سایت خوب تان ممنونم ! جالب بود !
http://cialisvie.com/
یکشنبه 19 خرداد 1398 06:16 ق.ظ

You said it adequately..
cialis qualitat cialis coupons cialis rezeptfrei tarif cialis france cialis prezzo di mercato canadian cialis buy online cialis 5mg when can i take another cialis tadalafil 10 mg cialis 30 day trial coupon
online pharmacy uk viagra
شنبه 18 خرداد 1398 09:03 ق.ظ

I have read so many posts concerning the blogger lovers but this article is in fact a good article, keep it up.
financiële administratie breda
یکشنبه 15 اردیبهشت 1398 09:41 ق.ظ
It's remarkable to visit this web page and reading the views of all mates regarding this
paragraph, while I am also keen of getting know-how.
تجهیزیار
شنبه 7 اردیبهشت 1398 12:04 ق.ظ
جالب بود ! سپاس از اطلاعات تان !
http://www.gem86.com/quienes-somos
یکشنبه 1 اردیبهشت 1398 09:20 ب.ظ
シュプリーム コピー Tシャツ_SUPREME スーパーコピー ブランド スリッパサンダルコピー メンズと レディースのブランド 服
https://www.hsq.de/index.php/qfooter
یکشنبه 1 اردیبهشت 1398 09:20 ب.ظ
お客様に安全?安心?便利を提供することで、お客様の満足と信頼を得ることを目指しています。ルイヴィトン、グッチ、エルメス、シャネルコピーなど。
http://pylerome.com/contact
جمعه 30 فروردین 1398 12:10 ق.ظ
CHANEL スーパーコピー新作,シャネルコピー財布高品質人気見分け方!
http://canadiantousapharmacy.com/
جمعه 23 فروردین 1398 02:26 ب.ظ

You've made your point very nicely.!
canadian rx aarp recommended canadian pharmacies canadian pharmaceuticals nafta is trust pharmacy in canada legitimate canadian pharmacies shipping to usa canadian medications northwest pharmacy canada buy viagra usa canadian pharmacy world canada medications information
http://canadianpharmacyes.com/
چهارشنبه 21 فروردین 1398 11:58 ب.ظ

You made the point!
online pharmacies india global pharmacy canada canadian pharmacy king good canadian online pharmacies online canadian pharmacies canadian pharmaceuticals online aarp recommended canadian pharmacies canadian pharmacy viagra brand buy viagra 25mg drugs for sale on internet
Сialis
چهارشنبه 24 بهمن 1397 09:47 ب.ظ
I simply could not leave your website before suggesting
that I extremely enjoyed the standard information a person supply
to your guests? Is going to be again frequently in order to inspect new posts
buy cialis no rx
پنجشنبه 15 آذر 1397 08:48 ق.ظ

Valuable postings. Thanks!
pastillas cialis y alcoho cialis generico en mexico wow cialis tadalafil 100mg 200 cialis coupon cialis 20mg preis cf cialis without a doctor's prescription cialis 5 mg scheda tecnica cialis side effects dangers cialis price in bangalore canadian discount cialis
Cialis pills
چهارشنبه 14 آذر 1397 01:20 ب.ظ

Amazing a lot of great information!
only now cialis for sale in us click now cialis from canada chinese cialis 50 mg cialis y deporte generico cialis mexico purchase once a day cialis cialis y deporte cialis for sale south africa cialis rckenschmerzen acquistare cialis internet
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30

نویسندگان

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :