تبلیغات
كتابیست - نقد كتاب تهران، ‌شهر بی آسمان /سیمین بهبهانی

كتابیست

عنوان داستان
 امیر حسن چهل‌تن،‌ ماهرانه و شاعرانه، در دو كلمه تكلیف تهران را روشن كرده است: «شهر بی آسمان»، مثل این كه بگوییم: آدم بی سر. نفی آسمان برای فضای زیست یعنی نفی همه چیز. به این ترتیب تهران شهری‌ست كه به هیچ شهر دیگر شباهت ندارد و نمی‌توانیم به تهرانی‌ها بگوییم: «به هر كجا كه روی آسمان همین رنگ است.»
عنوان كتاب،‌ به همین سادگی خواننده را متوجه و منتظر یك اثر انتقادی و یك روایت منفی و بدبینانه می‌كند كه در بعضی از بخش ها همین طور هم هست. اما در بسیاری از موارد به واقعیت نزدیك است و همچنان كه از آغاز قرن بیستم گاهی داستان ها با شخصیت های واقعی در می آمیختند،‌ در این داستان هم نام واقعی ی بسیاری از شخصیت ها را با روایتی از فعالیت مثبت یا بیشتر منفی‌ی آنان ملاحظه می كنیم. داستان بسیار جذاب است و خواننده را از آغاز تا پایان شیفته و سرگرم نگاه می دارد، هر چند نكاتی هم در آن مشاهده می كند كه شاید همدلی‌ی كامل او را نتواند جلب كند.
شخصیت اول داستان،‌ كرامت، موجودی ست كه اوضاع زمان و مكان و شرایط محیط پرورشی،‌ او را به صورت هیولایی در آورده كه آنچه می كند و می گوید، ناچار همان است كه به او تحمیل شده و اقتضای رابطه‌ی طبیعت او با زیستگاه و پرورشگاه اوست: خشن،‌ بی رحم، سودجو،‌ متجاوز به حقوق دیگران،‌ بی هدف، آسان پذیر و مثل همه‌ی افرادی از این دست مجذوب و مرعوب قدرت ها.
چهل‌تن با من از لومپنیزم و حضور آن در این داستان سخن می گوید. آیا می‌توانیم تعریف كاملا روشنی از لومپن به دست بدهیم؟ معمولا بعضی از واژه ها مصادیق متعدد دارند. یا به عبارت دیگر مفهومشان ابعاد مختلفی دارد. تا كنون لومپن را به معنای انگل جامعه،‌ بی هدف و بی آرمان، اهل حزب باد، هوچی، فرصت طلب، گاهی هم عامی و نخود هر آش، یا معجونی از همه ی این معانی به كار برده اند. غرض این كه «آق كرامت» به عقیده ی خود چهل‌تن لومپن است و روند داستان نیز همین حكایت را دارد.


كابوس تجاوز
كرامت از رده ی «بچه های اعماق» است. در فقر زاده می‌شود، هرگز پدری به خود نمی بیند. در ده دوازده سالگی، در تاریكی شب هیولای یك گروهبان انگلیسی را در توهم تجاوز به خویش مجسم می بیند. یك اسكناس رنگین پنج ریالی مثل رنگین كمانی در فضا تكان می خورد. انگار گروهبان پشت درختی ادرار می كند، بخار از طبق لبوی داغ صبحانه بر می خیزد. كرامت كوچك فرار می كند. به سوی مادر می دود و آن دست های استخوانی خالی را می بیند كه همیشه خالی بوده است و فریاد می كند: ننه جان! و ننه قدرتی ندارد. این كابوس با عبارات مختلف اما با همین مفهوم در چند جای كتاب تكرار می شود. و این كابوس ملتی ست كه در دایی جان ناپلئون، اثر ایرج پزشكزاد، به صورتی دیگر حكایت می شود و شاید در ذهن همه‌ی ما از همه‌ی تجاوزهای تاریخی، از یونانی و تازی و ترك و مغول و اوغان و اروس مایه هایی باشد كه در گروهبان انگلیسی فشرده و غلیظ شده است.

خدا و شیطان
كرامت در دكان قصابی‌ی حبیب شاگرد می شود، خوردی كردی، صادقانه خدمت می كند. قصابی را رونق می دهد. لاشه ها را جا به جا می كند و با گل و سبزه و نارنج می آراید. مشتری ها را راضی نگاه می دارد. اما حبیب پول ها را دسته دسته به جیب می زند . مزد شایسته ای به كرامت نمی دهد. باز هم انگار كه هر یك از ما یك خدا و یك شیطان در خود نهان داریم. اسطوره یی كه بنیان این ثنویت است جان می گیرد. كرامت متوجه نابرابری‌ی خدمت خود و عنایت مخدوم می شود. عزیز قرقی همان ماری ست كه شیطان را در جلد خود پناه داده است. به اغوای كرامت می‌پردازد. سرانجام یك شب كرامت دخل را به جیب می زند و جیم می شود. صدای خنده‌ی شیطان را می شنویم و كرامت از بهشت حبیب به دوزخ دارالتادیب می‌افتد و باقی نیاموخته ها را از حسن دینامیت و رضا هفت خط،‌ همان جا،‌ می آموزد.

آشنایی با زن
بنا به روایت داستان كسی كه نخستین بار این وظیفه را به عهده می گیرد شعبان است. كرامت تن و توشی پیدا كرده، برز و بالایی به هم زده است. هنگام چاقو پرانی با همسالان، شعبان می‌رسد و چاقوی خوشدست تری به دستش می دهد. (من همیشه شنیده بودم كه اهل زورخانه با چاقو كاری ندارند. كسی هم از قصه و داستان توقع صداقت و امانت در نقل ندارد. اما اگر اشخاص واقعی در داستان راه یافته باشند،‌ نویسنده موظف به رعایت صداقت است). باری، چهل تن در تصویر كرامت و شكل و شمایل و لباس و حركات و طرز سخن گفتن و دلبری از زنان و تردستی‌های او تا حد كمال موفق است. زن ها همه عاشقش می شوند. برایش مال و جان قربان می كنند. مردان دیگر را می چاپند و به كرامت باج می دهند.
در همه این داستان از زن به معنای واقعی،‌ زنی كه مادر است و آفریننده و سازنده و مكمل مرد،‌ كوچك ترین صدایی به گوش نمی رسد. همه ی زنها فواحش پولداری هستند كه یا برای به دست آوردن حمایت بازوان نیرومند كرامت یا برای بهره وری از نرینگی‌ی حیوان‌وارش به او دل می سپارند: پری، بتول، اقدس،‌ طلا، كه این آخرین از راه یافتگان به دربار هم هست، همه به كرامت باج می دهند و «حسابش را روی یخ می نویسند و در آفتاب می گذارند».
تنها یك بار صدای راستین یك زن (هر چند بدكاره) را می شنویم كه از گلوی طلا بیرون می آید و آن هنگامی ست كه «آق كرامت» به پیروی از رسم و روند روزگار «عوض شده» و شیفته ی انقلابیان خیابانی و شعارها و نوشته هاشان روی دیوارهاست. در حالی كه خود،‌ روزگاری از نوچه های شعبان و از عوامل درگیری‌های او بوده است. با طلا كه از سفر طولانی ی اروپا برگشته در خیابان ملاقات می كند. هم او كه آق كرامت روزگاری در فراقش حال و حوصله از دست داده بود. اما آق كرامت او را از خود می راند. استدلالش این است كه «همه چیز عوض شده، من هم عوض شدم». و صدای طلا را می‌شنویم كه سر تكان میدهد و می گوید: «اما فكر نمی كنم عوض شدن به این آسونیا باشه».
غنچه زن خود كرامت هم كه «نجیب» است و سه بچه برای كرامت آورده و در هفده سالگی به خانه ی میان سالی كرامت رفته، زنی نیست كه باید باشد. او بره ی سر به راهی ست كه فقط آب و علف می خواهد،‌ آغل آسوده و چریدن در علفزار پربركت. گردش و سفر به كیش و تركیه،‌ و عقب نماندن از « ثریا خانم» كمال آرزوی اوست. زنی ست كه تمام هستی‌ی او در تعلق به یك مرد بی آرمان و بی هدف و ماجراجو و انگل خلاصه می شود. پولی كه از باج های مختلف فراهم آمده برای زندگی‌ی او كافی ست. جبر جامعه كرامت را ساخته و جبر كرامت غنچه را، یا در حقیقت بهتر بود می گفتم:‌ «ویران كرده» است.
اوج وقوف كرامت به بدبختی‌ی خودش آنجاست كه در برابر زنی كه او را خوب شناخته است،‌ مجبور به اعتراف می شود و به ماهیت همیشه ساختگی خود اقرار می كند و «با صدایی گرفته و بی پناه» می‌گوید: « نه، عوض نشده‌ام، این پنجاه ساله همه ش داده‌م،‌ به اونا،‌ به اینا،‌ به همه.»

كرامت در گذر از دو دوران
فرایند زندگی كرامت به تقریب، پنجاه سال پیش از انقلاب آغاز می شود و در دوران بعد از انقلاب ادامه می یابد. چهل‌تن در تجسم پاره ای از خصوصیات هر دو دوران موفق است. در تعریف بعضی از وقایع كه شاید در هنگام خردسالی یا پیش از تولد او اتفاق افتاده روایتی تقریبا درست دارد و پیداست كه برای بازآفرینی آن ها به روزنامه ها یا وقایع نگاری های آن روزگار مراجعه كرده است: مثلا اجتماع در برابر كاخ شاه در اسفند 31 و غارت خانه‌ی شادروان مصدق در مرداد 32.
از صفحه ی 91 تا پایان فصل دهم (12 صفحه) به شرح پلیدی و زشتی و رذالت تهران و تهرانی ها اختصاص دارد كه از نشانه های آن حضور این عوامل هستند: زن های روسپی در مجامع اشرافی، دخالت آنان در امور سیاسی، وجود همه گونه شخصیت از مهندس و دكتر و كارخانه دار و هنرپیشه و ورزشكار و زورخانه دار، به مثابه‌ی عوامل فساد، ایجاد مظاهر تمدن به منظور تلبیس و فریبكاری و عوام فریبی،‌ هجوم سرگشتگان شهرستانی به تهران، غیبت تمام فضایل اخلاقی از میان مردم، ظهور مردان گیس بلند با اداهای زنانه،‌ برپا شدن جشن ها و شادمانی‌های پی در پی و پرخرج كه آق كرامت از همه ی آن‌ها نفرت دارد. یك شب با به یاد آوردن كابوس گروهبان انگلیسی فریاد می كشد:‌ «همه شونو خراب می كنم،‌ به این روشنایی همه شونو».
راوی می گوید: « در سه سال بعد به قسمی كه خورده بود، ‌وفا كرد» و اشاره‌ی او به انقلاب 57 است.
این انتقاد تند به هر چیز و هر كس سر انجام به آنجا می رسد كه چاه های توالت تهران پر می شوند و به هم راه پیدا می كنند و تهران روی دریاچه‌یی از فضولات شناور می شود و گنداب ها به سوی كاخ نیاوران لب پر می زند. ( تصویر نمادین و در عین زشتی هنرمندانه‌یی از جامعه در آستانه‌ی انقلاب)
این مسائل را مردی مطرح می كند كه خود مظهر زورگویی و سودجویی ست و با همین جماعت مدت ها محشور بوده و در خیابان ها به نفع سرانشان غائله بر پا كرده،‌ روزگاری پیرمرد قهوه چی‌ی پس قلعه را به جرم نداشتن گوشت كبابی در حوض آب سرد قهوه خانه انداخته و مدتی با لگد و توسری مانع خروج او از مهلكه شده و سرانجام، با وساطت،‌ اجازه داده كه پیرمرد نیمه جان از آب خارج شود و بعد هم سینه پهلو و مرگ و بی سرپرستی‌ی خانواده او و باقی قضایا.
این مرد اگرچه به ظاهر متفاوت است اما از جنس و جنم همان هاست كه به گمان راوی پلید و پستشان می پندارند و از آنان نفرت دارد. در حقیقت كلام درست را طلا می گوید: «فكر نمی كنم عوض شدن به این آسونیا باشه». چهل‌تن در این اثر سعی دارد كه راوی را در تكوین شخصیت ها دخالت ندهد و می خواهد از آن ها وجود مستقلی بسازد كه از تفكر نویسنده تاثیر نپذیرفته باشند و در بسیاری از بخش های كتاب هم موفق است.
با این همه، در این بخش چهره و گفتار او را در شخصیت کرامت منعکس می‌بینیم که عبارت است از شایعه پردازی هایی که پیش از انقلاب رایج بود و مقدمات انقلاب را فراهم آورد و گهگاه جنبه تمسخر و ریشخند دارد : «بیکاری نزدیک صفر بود ... سلمانی ها همه رشتی بودند، دلاک ها همه مازندرانی. سبزواری ها عملگی می کردند. تهرونی ها به ناچار همه جگرکی بودند یا لولهنگ دار مسجد شاه، (بعضی وقت ها هم البته مرده می شستند) کاشی ها همه قالی فروش بودند، کرمانی ها تریاک می فروختند آبادانی ها نفت (وضعشان از همه بهتر بود)، ملایری ها شیره و مویز، اصفانی ها گز، قمی ها کفن، کولی ها آتش . بازار دست ترک ها بود، نظافت شهر و توپخانه ی ارتش هم همین طور. همدانی ها چرم میفروختند، شبستری ها کیسه حمام، رفسنجا نی ها بند تنبان، بجنوردی ها کش جوراب الخ ... بی اختیار فیلم حسن کچل علی حاتمی به یادم می آید: حیاط ها باغ بودن، بچه ها چاق بودن، آدما سر دماغ بودن ... بگیر و برو تا آخر بحر طویل .
و سرانجام اینکه: « در تغذیه ی رایگان پنیرهایی به بچه ها می‌دادند که کبریتشان می‌زدی آتش می گرفت. سر زبان ها بود که شاه قاطی‌شان نفت میکند. مملکت شده بود ضجه ی واحده».

توبه ی گرگ
نفرت کرامت از تهران و تهرانی ها بالا می گیرد. از تظا هرات خیابانی لذت می برد. «اینا قربونشون برم، حرف که می زنن آدم سر در میاره، قلمبه و سلمبه نمی‌گن .» کرامت شیفته‌ی انقلاب میشود، به دلیل اینکه دیگر نمی توانسته دمخور و همنشین قلمبه سلمبه گویان شود، حالا طبقه ی دیگری پیدا شده اند که زبانشان برای کرامت آشناتر است .«غیرت و حس برادری مثل معجون شفا رگ های تنش را از حس مسئولیتی شیرین پر می کند». سابق خواب روسپیان را می دید اما حالا «خواهر» با چادر نماز سپید و چارقد سبز او را از زیر قرآن و قلعه‌ی یاسین رد میکند . کرامت به یمن این خواب ده گوسفند میخرد و گله به گله جلوی جمعیت سر میبرد – کرامت توبه کرده است . حتما غارت خانه مصدق و پیرمرد قهوه چی را به فراموشی سپرده است.
چهل‌تن گذار از مرحله‌ی پیش از انقلاب تا مرحله انقلاب را با سه کلمه، سه اسم، مثل سه خط که نقاشی برای طرح کافی بداند، رسم می کند: سمیه، یاسر، میثم، اسم فرزندان کرامت است از غنچه، که اگر قبل از انقلاب به دنیا آمده بودند حتما چیزی از قبیل ماندانا، کوروش و داریوش میشدند.
بند و بست ها هم مطابق با روند روزگار دیگرگون شده اند. باجگیری از زن‌ها، دایر کردن طلا فروشی و میوه فروشی و قصابی حالا تبدیل به معامله‌ی کارخانه و مباشرت و مشارکت با کار چاق کن ها و دلال ها شده است: دکتر مسعود که غنچه او را برای آرام کردن اعصاب در هم کوفته‌ی کرامت به خانه دعوت کرده، دست کمی از کرامت ندارد. میگوید: «دیروز تو این فکر بودم که اگه یه وقت جنگ تموم بشه و توی سر قیمتا بخوره، همه مون بیچاره می شیم.» و غنچه می گوید: «نگین تو رو به خدا، همه‌ی موهای تنم راست شد» و این همان غنچه‌ی هفده ساله‌ی معصوم است که در شب زفاف، وقتی کرامت لحاف را پس زد «مثل گلدانی که چله ی زمستان از گلخانه به حیاط ببرندش، خودش را جمع کرد» . ( آقای چهل‌تن عزیز، اقلا می خواستی صدای این زن را به مخالفت بلند کنی. ما زن ها بار انقلاب را بیش از مرد ها به دوش کشیده ایم).
کرامت هم به دکتر می گوید که لیستی از دارو های نایاب دارو خانه ها را به او بدهد تا «بچه ها را بفرستم دوبی بگیرن بیارن بریزن تو ناصر خسرو». (امیدوارم این دکتر مسعود هم یکی از آن کار چاق کن های خیابان ناصر خسرو بوده باشد که نام دکتر بر روی خود میگذارند که این سالها شمارشان کم نیست . پزشکان شریف هم بار جنگ و نبودن دارو و وسایل پزشکی و سوء تغذیه بیماران را کم تحمل نکرده اند).
افزون بر این مشاغل پر درآمد، گویا کرامت شغل دیگری هم محض تمدد اعصاب(!) دارد که می گوید:« یه مشت مهندس و دکترو بیست و چهار ساعته تو دستام می چلونم، اما از پس این انچوچک (زنش) بر نمی یام».

ساختار
تحرک و سیلان داستان خوب است و خواننده را سرحال و مشتاق نگه می دارد. ساختارش نظم منطقی رمان های قرن نوزدهمی را ندارد یعنی حوادث به ترتیب و توالی روایت نمی شود، اما از خصوصیات دو دوران قبل و بعد از انقلاب تصویر نسبتا روشنی پیش چشم می گذارد. تداعی ها در گزارش صحنه ها اهمیت فراوانی دارند.
آغاز و انجام داستان به صورت دو سر یک مفتول که به هم پیوسته شود یک دایره می سازد که دوایر دیگری از اتفاقات را روی خط محیطی ی خود جای می دهد . غنچه که در طول داستان، گاهگاه به صورت یکی از زنان داستان چهره یی گذرا دارد، همان دخترک هفده ساله‌یی ست که در پایان داستان با داش مشدی پولدار میان سالی ازدواج می کند : (کرامت) و در آغاز داستان به صورت مادر سه فرزند، مطیع و سر به راه، به خورد و خفتی راضی، جلوه میکند و برای شوهرش از چادر نماز خود باید شورت های گل وگشادی بدوزد تا کرامت در آن به آزادی خود را باد بدهد. این همان گره مفتول است که به داستان شکل حلقوی می دهد.
بر روی هم چهل‌تن از کرامت چاقویی می سازد که فقط آلت اجرا است و گاه پنیر می برد و گاه سرگین: سود جویی و خود خواهی و انگل منشی او خصیصه وجودی این آلت اجرایی است.

زبان داستان
این زبان به طرز حیرت انگیزی همان است که مناسب با هر یک از شخصیت های داستان است، خواه کرامت و خواه دیگر افراد. من با چهل‌تن بسیار معاشرت داشته‌ام ( نخستین بار دوست عزیزم صفدر تقی زاده او را به خانه‌ی ما آورد.) او به هنگام سخن گفتن، حتی در یک نشست دوستانه، بسیار شمرده و آرام و با واژه های نزدیک به کلام نوشتار صحبت می کند، اما در این داستان نظام واژگانی‌ی ولگردها و لات و لوت ها و زنان هر جایی را به خوبی به کار می گیرد:
- برو، برو، ان بمال تنت، بشین آفتاب، دیگه این دورو برا نبینمت. (ص 37)
در تجسم صحنه ها نیز ماهر است:
«کرامت تلنگری به نوک دماغ هنر پیشه زد، صدای زرت از دهانش بیرون داد. یقه‌ی کتش را گرفت و تر و فرز از ماشین بیرونش کشید. گفت: واسه من لفظ قلم حرف می زنی حالا ؟ هنر پیشه به تقلا افتاده بود رنگ کرده بود رنگ گچ دیوار . کرامت گفت: تنت کتک کتک می کنه؟ هان؟ به این وقت و ساعت اینقد می زنمت تا قاپ کونت جیک بشینه! دور طلا رو قلم بگیر، آگوز خان، وگرنه سبیلاتو دود می دم، همین!» ( ص 79 – 80 )
گاهی هم (به ندرت و شاید هم به لزوم هماهنگی با صحنه) زبان راوی و زبان شخصیت به هم نزدیک می شود مثل همین صحنه ای که نقل شد: «هنر پیشه به تقلا افتاده بود، رنگ کرده بود رنگ گچ دیوار» .

پایان بندی
داستان به شیوه ی زیبایی پایان می گیرد:
« عقد را سر و ساده بر گزار کردند ...
- کرامت خان جون شما و جون بچه م، دخترکم خیلی ناز که، فقط باید نگاش کنی.
- کرامت ... دست روی سینه گذاشت. گفت : غنچه مرهم سینه س، می ذارمش اینجا !»
«... کرامت شروع کرد به شرط و بیع: بی اجازه حق ندارد از خانه برود بیرون. نباید از کرامت بپرسد کی می روی، كی می آیی. از او می خواهد نجابت کند و چند تا پسر برایش بزرگ کند، خدا ترس باشد و روی حرف مردش حرف نزند ...»
«و تازه پرسید : ببینم ننت آشپزی یادت داده ؟»
«... کرامت با همان خنده غش غشی نرم، بیر جامه به پا تنه ی گنده را زیر لحاف کشید و گفت: مخلص بچه های تهرون ! » (ص 118- 119 )

سیمین بهبهانی
تیر 81

  رمان کوتاه تهران، شهر بی آسمان (۱۳۸۰)
نویسنده: امیر حسن چهلتن
ناشر: نگاه تعداد صفحات: 120
قیمت پشت جلد: 10000 ریال
شابك: 9643510735

سایت سخن
 http://www.sokhan.com/articles.asp?id=9438117001

نظرات() 
http://viagrawwithoutdoctor.com/
دوشنبه 7 مرداد 1398 11:44 ب.ظ

Many thanks, Helpful information.
canada online pharmacies medication aarp recommended canadian pharmacies online pharmacies legitimate canada medication prices canadian prescriptions online canadian cialis canadian pharmaceuticals nafta viagra canadiense buy viagrow pro northwest pharmacies
http://spooftenre.strikingly.com/
دوشنبه 3 تیر 1398 06:19 ق.ظ

Whoa lots of fantastic data.
cialis without a doctor's prescription comprar cialis navarr no prescription cialis cheap cuanto cuesta cialis yaho effetti del cialis sublingual cialis online cialis arginine interactio female cialis no prescription cialis generic acheter cialis kamagra
purchase once a day cialis
یکشنبه 2 تیر 1398 02:20 ب.ظ

You actually stated it really well.
click now cialis from canada cialis farmacias guadalajara we choice free trial of cialis cialis online deutschland cialis usa cost order cialis from india we like it cialis soft gel cialis purchasing comprar cialis navarr generic cialis in vietnam
http://cingtzutap.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 11:35 ب.ظ

Kudos. Plenty of tips!

cialis bula generic cialis 20mg uk canadian cialis cialis cost does cialis cause gout purchase once a day cialis canada discount drugs cialis cialis generisches kanada cialis rckenschmerzen cialis 200 dollar savings card
rezeptfrei cialis apotheke
شنبه 1 تیر 1398 06:53 ق.ظ

Thank you. Loads of information!

cialis generico en mexico cialis free trial cialis for sale the best site cialis tablets venta de cialis canada free cialis cialis online deutschland prezzo cialis a buon mercato buy brand cialis cheap cialis 5 mg effetti collateral
Online cialis
جمعه 31 خرداد 1398 02:49 ب.ظ

You actually explained this terrifically!
deutschland cialis online cialis generico online how much does a cialis cost precios de cialis generico no prescription cialis cheap generic cialis pill online cialis rckenschmerzen cialis 20mg prix en pharmacie click here cialis daily uk order a sample of cialis
cheap viagra and cialis
پنجشنبه 30 خرداد 1398 10:28 ب.ظ

Thank you. Lots of posts.

we choice free trial of cialis 5 mg cialis coupon printable tadalafilo cialis 5 mg schweiz compare prices cialis uk comprar cialis navarr cialis alternative bulk cialis cialis farmacias guadalajara preis cialis 20mg schweiz
cialis prescription
پنجشنبه 30 خرداد 1398 03:28 ق.ظ

Wow a good deal of awesome tips!
fast cialis online click here take cialis tadalafil 20mg only now cialis 20 mg effetti del cialis sublingual cialis online cialis free trial how much does a cialis cost cialis 5mg generic cialis review uk
http://vabsynchka.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 11:24 ق.ظ

You said it very well..
buy brand cialis cheap cialis prezzo al pubblico cialis flussig buy name brand cialis on line cialis ahumada discount cialis cialis 5mg billiger we choice cialis pfizer india i recommend cialis generico cialis 5 mg funziona
http://llananen.strikingly.com/
سه شنبه 28 خرداد 1398 06:59 ب.ظ

Nicely put. Many thanks!
cialis 200 dollar savings card how much does a cialis cost cialis sale online i recommend cialis generico best generic drugs cialis cialis price thailand cialis qualitat cialis generika cialis y deporte cialis preise schweiz
http://ilinac.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 06:18 ق.ظ

You definitely made your point!
cialis for daily use where do you buy cialis cialis tablets cialis soft tabs for sale cialis reviews where do you buy cialis cialis 5 mg effetti collateral we choice free trial of cialis cialis manufacturer coupon prezzo cialis a buon mercato
Cialis generic
یکشنبه 26 خرداد 1398 05:02 ب.ظ

Many thanks. Plenty of stuff!

cost of cialis per pill cialis pills in singapore look here cialis cheap canada il cialis quanto costa ou trouver cialis sur le net cialis y deporte enter site very cheap cialis cialis lilly tadalafi sublingual cialis online cialis online nederland
cialis billig
شنبه 25 خرداد 1398 12:25 ب.ظ

Good info. Regards!
cialis generico postepay enter site very cheap cialis cialis taglich click now cialis from canada callus cialis for sale if a woman takes a mans cialis cialis 20 mg cost generic cialis soft gels cialis name brand cheap
Online cialis
جمعه 24 خرداد 1398 10:19 ب.ظ

Great information, With thanks!
cialis manufacturer coupon cialis pills price each cialis tadalafil buy cialis sample pack cialis pills in singapore acquisto online cialis cialis daily reviews tadalafil 10 mg cialis canada cialis generico online
http://polipa.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 04:18 ق.ظ

Superb material. Regards!
what is cialis acheter cialis meilleur pri cialis generico lilly cialis without a doctor's prescription what is cialis cialis 5 mg para diabeticos cialis 20 mg effectiveness buy cheap cialis in uk cialis generico en mexico tesco price cialis
Cialis prices
چهارشنبه 22 خرداد 1398 02:13 ب.ظ

Superb postings. Thank you.
miglior cialis generico look here cialis order on line viagra vs cialis estudios de cialis genricos venta de cialis canada click now buy cialis brand sublingual cialis online cialis reviews cialis prezzo al pubblico calis
http://cialisvie.com/
دوشنبه 20 خرداد 1398 06:22 ق.ظ

Perfectly voiced indeed. .
cialis canada we like it cialis soft gel the best site cialis tablets generic cialis in vietnam cialis dose 30mg cialis per paypa cialis alternative cialis pas cher paris acheter cialis kamagra buy original cialis
cialisvie.com
یکشنبه 19 خرداد 1398 12:22 ق.ظ

Regards! A lot of data!

we like it safe cheap cialis cialis coupon buy cialis cheap 10 mg get cheap cialis cialis daily dose generic we choice free trial of cialis cialis tadalafil online cost of cialis per pill weblink price cialis american pharmacy cialis
beste viagra bestellen
شنبه 18 خرداد 1398 09:03 ق.ظ

I loved as much as you will receive carried out right here. The sketch is attractive, your authored subject matter stylish. nonetheless, you command get got an impatience over that you wish be delivering the following. unwell unquestionably come further formerly again since exactly the same nearly very often inside case you shield this increase.
http://cialisvie.com/
جمعه 17 خرداد 1398 06:32 ب.ظ

Cheers! Ample advice.

weblink price cialis cipla cialis online cialis en 24 hora achat cialis en itali cialis baratos compran uk cialis authentique suisse click now cialis from canada cialis online bulk cialis buy online cialis 5mg
http://ukcanadianpharmacy.com/
چهارشنبه 21 فروردین 1398 02:10 ب.ظ

Thanks a lot! A good amount of knowledge!

best canadian pharmacy northwest pharmacies online best canadian mail order pharmacies canada medication pharmacy canadian pharmacies online prescriptions canadian pharmacy uk delivery canada medication pharmacy canada pharmaceuticals online aarp recommended canadian pharmacies online pharmacies
Cialis online
جمعه 16 آذر 1397 12:26 ق.ظ

Whoa loads of good advice!
rezeptfrei cialis apotheke cialis purchasing cialis dosage amounts get cheap cialis cialis pills boards cialis 100 mg 30 tablet pastillas cialis y alcoho cialis generika in deutschland kaufen cialis sale online tadalafil 20mg
Generic cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 04:57 ق.ظ

Many thanks, Awesome information!
estudios de cialis genricos cialis farmacias guadalajara prix de cialis click here to buy cialis cialis pills in singapore click now cialis from canada cialis super acti cialis para que sirve prezzo di cialis in bulgaria price cialis wal mart pharmacy
buy cialis online without a prescription
چهارشنبه 14 آذر 1397 11:07 ق.ظ

Cheers. I enjoy this.
cialis sans ordonnance best generic drugs cialis viagra vs cialis click here cialis daily uk cialis generico milano order cialis from india cialis pills we choice free trial of cialis walgreens price for cialis cialis tablets for sale
Cialis generic
سه شنبه 13 آذر 1397 11:42 ب.ظ

Reliable content. Cheers!
rezeptfrei cialis apotheke cialis 200 dollar savings card cialis generico in farmacia acquisto online cialis rezeptfrei cialis apotheke cialis y deporte we use it 50 mg cialis dose generic cialis with dapoxetine costo in farmacia cialis cialis 50 mg soft tab
buy cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 12:42 ب.ظ

Kudos. I value it!
we recommend cialis info generic for cialis buy online cialis 5mg buying cialis on internet cialis 05 dose size of cialis cialis generic tadalafil buy cialis 10 doctissimo we use it cialis online store warnings for cialis
Cialis canada
سه شنبه 13 آذر 1397 01:12 ق.ظ

Kudos! Numerous info.

dose size of cialis cialis sicuro in linea american pharmacy cialis link for you cialis price best generic drugs cialis cialis 5 effetti collaterali order generic cialis online opinioni cialis generico cialis rezeptfrei cialis generic tadalafil buy
Buy cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 12:11 ب.ظ

Nicely put. Many thanks!
how much does a cialis cost cialis for sale south africa cialis para que sirve buy cialis online cheapest cialis in sconto cialis 100mg suppliers generic cialis review uk calis generico cialis mexico get cheap cialis
cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 12:52 ق.ظ

Wow tons of great data.
get cheap cialis cialis 5 mg effetti collateral purchase once a day cialis cialis pas cher paris what is cialis cialis patent expiration cialis online napol cialis herbs cialis for bph acheter cialis kamagra
buy generic cialis online
یکشنبه 11 آذر 1397 11:43 ق.ظ

Thank you. I enjoy it!
only best offers 100mg cialis cialis coupons printable cialis kaufen bankberweisung pastillas cialis y alcoho sublingual cialis online cialis kamagra levitra cialis pills cialis 20mg prix en pharmacie 200 cialis coupon cialis rckenschmerzen
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30

نویسندگان

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :